Διάσκεψη για το κλίμα - ο πύργος της Βαβέλ

Για να έχει κάποια αξία αυτό το άρθρο, ας αναφέρουμε τουλάχιστον τί αποφασίστηκε σε αυτήν την συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα. Διότι με απογοήγτευση διαπίστωσα οτι οι περισσότεροι αναμεταδότες ειδήσεων, εστίασαν περισσότερο στο εάν κατέληξαν σε συμφωνία, εάν ήταν φιάσκο ή όχι, και λιγότερο στο τί τελικά συμφωνήθηκε.
Αντιγράφοντας από την ιστοσελίδα της Greenpeace αναφέρουμε τα εξής βασικά:

• Συνέχιση του Πρωτοκόλλου του Κιότο, αναβάλλοντας ωστόσο να ενεργοποιήσουν την παράταση αυτή για την επόμενη Διάσκεψη που θα πραγματοποιηθεί στο Κατάρ το 2012.
• Συμφωνία για τη δημιουργία νέας συνθήκης, η οποία θα ξεκινήσει να συζητείται από το 2012, να ολοκληρωθεί έως το 2015 και να τεθεί σε ισχύ από το 2020.
• Τεχνικές λεπτομέρειες σχετικά με τη λειτουργία του Ταμείου για το Κλίμα, χωρίς ωστόσο να συζητηθεί το πώς θα εξασφαλιστούν τα απαραίτητα κεφάλαια για τη χρηματοδότηση των "αναπτυσσόμενων" κρατών ..

Επί της ουσίας, αυτή τη στιγμή, δεν υπάρχει τίποτε το δεσμευτικό για τα κράτη του πλανήτη, όσον αφορά τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου. Αυτό που μέχρι τώρα ισχύει είναι το πρωτόκολλο του Κιότο, το οποίο ναι μεν αποτελεί ένα νομικά δεσμευτικό εργαλείο, ωστόσο η άρνηση της επικύρωσής του από έναν από τους μεγαλύτερους ρυπαντές του πλανήτη τις Η.Π.Α. και η επιπλέον αποχώρηση και του Καναδά όπως σήμερα διαβάζουμε, ο οποίος ασκεί το νόμιμο δικαίωμά του να αποχωρήσει εθελοντικά, ακυρώνουν στην πράξη, οποιαδήποτε δέσμευση θα μπορούσε να υπάρξει και υπονοούν ξεκάθαρα το αυτονόητο: Δεν υπάρχει κανένα απολύτως ενδιαφέρον από τα κράτη και κυρίως δε, το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, όπως αυτό έχει μετασχηματιστεί τις τελευταίες δεκαετίες, για τις επιδράσεις του στο περιβάλλον του πλανήτη μας. Ειδικότερα όσον αφορά το πρωτόκολλο του Κιότο, οι παραβιάσεις του και από τη χώρα μας, είναι δεδομένες κάτι που σε συνδυασμό με τα ανωτέρω, το έχει ήδη καταστήσει νεκρό γράμμα.

Το συγκεκριμένο πρωτόκολλο του Κιότο, που υπογράφτηκε στις 11 Δεκεμβρίου του 1997, εκπνέει επίσημα το 2012. Είχε θέσει σαν πρωταρχικό στόχο τη μείωση κατά 5% των εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου ( των "αερίων του θερμοκηπίου", όπως εν συντομία αναφέρονται ) έως το 2008-2012 σε σχέση με τα επίπεδα του 1990. Ωστόσο πέρσι, σημειώθηκε η μεγαλύτερη αύξηση στις εκπομπές άνθρακα που έχει ποτέ καταγραφθεί, η οποία ήταν κατά 6%. Σήμερα, οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα έχουν ξεπεράσει τα 390 μέρη ανά εκατομμύριο, τη στιγμή που μεγάλο μέρος της επιστημονικής κοινότητας υποστηρίζει τα 350 μ.α.ε ως το ασφαλές όριο συγκέντρωσης των εκπομπών μέχρι το τέλος του αιώνα. Ταυτόχρονα, αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη κατά 2 βαθμούς, σημαινει έναν "δρόμο χωρίς επιστροφή" για το κλίμα του πλανήτη. Το πρωτόκολλο, όχι μόνο δεν τηρήθηκε, αλλά αποτέλεσε τελικά ένα άριστο εργαλείο, ένα άλλοθι για πολλά κράτη ώστε να συνεχίσουν να ρυπαίνουν, ιδιαίτερα οι καινούργιες αναδυόμενες οικονομίες.

Δεδομένων αυτών των λίγων που παραθέσαμε, αυτό που έχει περισσότερη σημασία δεν είναι τόσο το θέατρο των συζητήσεων στο Ντέρμπαν, εξάλλου είναι ένας πύργος της Βαβέλ, αλλά κάποια εκ των βαθύτερων αιτίων που εδώ και 15 χρόνια δεν μπορεί να υπάρξει κάποια συμφωνία. Ξέρουμε πολύ καλά οτι οι αντιπροσωπείες πολλών εκ των ανεπτυγμένων κρατών, είναι απλώς η βιτρίνα ενός ολόκληρου πλέγματος συμφερόντων, τα οποία δεν ορίζονται εν τέλει από τα κράτη, αλλά από τους ίδιους τους μηχανισμούς της οικονομίας και της βιομηχανίας. Αυτοί λοιπόν, προσπαθούν και καταφέρνουν πολύ καλά να τορπιλίζουν με κάθε τρόπο και μέσο, οποιδήποτε συμφωνία θα θίξει τα συμφέροντά τους, σε βάρος του 99% των κατοίκων αυτού του πλανήτη. «Οπως αναφέρεται, μεγάλες εταιρείες που ευθύνονται περισσότερο για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου -έχοντας μεγάλα οικονομικά κέρδη από τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες- αγωνίζονται να αυξήσουν την πρόσβασή τους στις διεθνείς κλιματικές διαπραγματεύσεις και παράλληλα να εμποδίσουν τη θέσπιση προοδευτικών εθνικών νομοθεσιών για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Οι εταιρείες αυτές συχνά κάνουν δημόσιες δηλώσεις, στις οποίες φαίνεται να εκφράζουν την ανησυχία τους για την υπερθέρμανση του πλανήτη. Επίσης, πολλές φορές φαίνεται να «αγωνίζονται» γι' αυτόν το σκοπό με τους δικούς τους -φαινομενικά προοδευτικούς- κοινωνικούς και επιχειρηματικούς φορείς, οι οποίοι μάλιστα συχνά φέρουν και εντυπωσιακούς τίτλους, όπως για παράδειγμα το World Business Council for Sustainable Development (Παγκόσμιο Επιχειρηματικό Συμβούλιο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη). Στην πραγματικότητα όμως, ξοδεύουν δισεκατομμύρια δολάρια σε λόμπι που εργάζονται ενάντια σε μία παγκόσμια συμφωνία για τις κλιματικές αλλαγές και τη βιώσιμη ανάπτυξη για το 99% του πληθυσμού της γης που επιθυμεί τόσο καθαρή ενέργεια όσο και καθαρό αέρα. Στην έκθεση της Greenpeace αναφέρεται ότι η βιομηχανία «υψηλής έντασης άνθρακα» και τα συνεργαζόμενά τους εμπορικά δίκτυα, εμποδίζουν τις πολιτικές που στοχεύουν να μετατρέψουν τις κοινωνίες σε «πράσινες», βιώσιμες και χαμηλού κινδύνου οικονομίες. Οι εν λόγω ρυπογόνες επιχειρήσεις δρουν συνήθως παρασκηνιακά, χρησιμοποιώντας διάφορες τεχνικές, συμπεριλαμβανομένων της χρησιμοποίησης εμπορικών φορέων και κύκλων προβληματισμού ως γκρουπ - «βιτρίνα» με συχνή δημόσια παρουσία, δημιουργώντας σύγχυση στο κοινό μέσω της άρνησης των κλιματικών αλλαγών ή των διαφημιστικών εκστρατειών τους, κάνοντας χορηγίες σε πολιτικούς και δημιουργώντας σχέσεις διαπλοκής μεταξύ των δημοσίων υπαλλήλων και των εταιρειών υψηλής έντασης άνθρακα (πρακτικές «revolving door»).» (Πηγή: εφημερίδα Ημερησία 10/12/2011)

Σαν επίλογο θα πρέπει να επισημάνουμε το γεγονός οτι, η αλλαγή του κλίματος δεν είναι κάτι νέο ή καινούργιο. Κλιματικές αλλαγές αντιμετώπισε η ανθρωπότητα από την αρχή της εμφάνισής της, τελευταία μάλιστα ήταν τον 19° αιώνα, όπου τότε υπήρξε μια απότομη παγκόσμια ψύξη που οφειλόταν σε αυξημένη ηφαιστειακή δραστηριότητα. Το κλίμα και οι αλλαγές του, είναι το αποτέλεσμα μιας συνισταμένης παραγόντων, κάποιοι εκ των οποίων σχετίζονται με τη γη, άλλοι όμως με τον ήλιο, άλλοι με την ίδια την εσωτερική μεταβλητότητά του. Το γεγονός οτι η πολύ έντονη αύξηση της θερμοκρασίας που παρατηρείται τις τελευταίες δεκαετίες, δεν ξέρουμε κατά πόσον μπορεί να οφείλεται σε φυσικά αίτια και κατά πόσον σε ανθρωπογενή, αυτό από μόνο του δεν είναι άλλοθι για την συνεχιζόμενη ρύπανση του πλανήτη μας με θερμοκηπιακά αέρια καθώς δεν έχουμε κανένα απολύτως δικαίωμα να επεμβαίνουμε αλλοιώνοντας το φυσικό μας περιβάλλον. Δεν έχουμε το δικαίωμα απέναντι στους συνανθρώπους μας πρωτίστως. Πόσω μάλλον όταν αυτό συμβαίνει με δεδομένη την αντιθεση της συντριπτικής πλειοψηφίας των κατοίκων αυτού του πλανήτη.

Είναι προφανές πως η κατεύθυνση στην οποία οδεύουν οι συνδιασκέψεις, δεν είναι προς την εξεύρεση συμφωνίας, η οποία για να πραγματοποιηθεί θα έπρεπε να συμβεί κάτι πραγματικά επαναστατικό - κατ'αρχήν να αλλάξει άρδην το οικονομικό σύστημα του πλανήτη....Οι θερμοκηπιακές εκπομπές θα έπρεπε να είχαν μειωθεί από χθες, δραστικά και πάνω απο 50%. Ωστόσο, δεδομενου οτι ένα μεγάλο τμήμα των εκπομπών αυτών (όχι όλες), οφείλονται στη παραγωγή ενέργειας, ένα επιχείρημα που επίσης εγείρεται είναι, το κατά πόσον θα βρεθούν εναλλακτικοί και φιλικοί προς το περιβαλλον, τρόποι παραγωγής της, ώστε να εξασφαλιστεί η ευημερία αυτών που τουλάχιστον μπορούν να απολαμβάνουν τα αγαθά της (πχ ηλεκτρισμός), αλλά και πρόσβαση όλων των υπολοίπων (των περισσοτέρων δηλαδή) σε αυτήν στο μέλλον. Η επίστήμη έχει δώσει πολλές απαντήσεις σε αυτό, τα επιτεύγματα της οποίας, μπορούν να δώσουν τη λύση στα προβλήματα της ανθρωπότητας. Όταν όμως η ίδια η επιστήμη είναι τόσο στενά συνδεδεμένη με το κεφάλαιο και τα συμφέροντά του, τότε είναι φυσικό και επόμενο τέτοιες λύσεις, να μην έχουν κανένα τρόπο οικονομικής επιβίωσης, αλλά και υιοθέτησης από τις κοινωνίες...

Νίκος Γκίκας

Πηγές:

Ημερησία (http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=13816&subid=2&pubid=112782480 , http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=13816&subid=2&pubid=112777499)

Deutche Welle (http://www.dw-world.de/dw/article/0,,15594116,00.html , http://www.dw-world.de/dw/article/0,,15597743,00.html)

Ναυτεμπορική (http://www.naftemporiki.gr/news/cstory.asp?id=2106155

WWF (Πρωτόκολλο του Κιότο -1 , Πρωτόκολλο του Κιότο - 2)

Greenpeace ( http://www.greenpeace.org/greece/el/news/2011/3/simasia_diaskepsis_durban/ , http://www.greenpeace.org/greece/el/news/2011/3/kalinixta_kali_tyxi_apo_durban/ )